Wat doet alcohol in het lichaam?

Opname van alcohol

De geconsumeerde hoeveelheid alcoholhoudende drank komt via de mond- en keelholte en de slokdarm in de maag terecht. Voor een klein gedeelte via het maagslijmvlies, maar grotendeels vanuit het darmkanaal komt de alcohol zelf in het bloed terecht. De maag laat slechts een maximale concentratie alcohol in het darmkanaal toe, namelijk van ongeveer 18 volumeprocenten alcohol (bijvoorbeeld sherry). Komt er een hogere concentratie alcohol in de maag (bijvoorbeeld whisky), dan zorgt het lichaam voor een bijmenging met vocht, dat eventueel aan het lichaam onttrokken wordt. Bij lagere concentraties alcohol (bijv. Bier), komt er relatief veel vocht in de maag, dat snel door het lichaam wordt verwerkt. De opname van alcohol in het bloed begint direct na het nuttigen van de drank. Binnen één tot drie uren is 90% van de alcohol in het bloed opgenomen. Bij een volle maag gaat dat langzamer dan bij een lege maag.

Verdeling alcohol

De in het bloed opgenomen alcohol gaat via de poortader naar de lever. Met name de lever zorgt voor de afbraak van het alcoholmolecuul. Alcohol bevat veel calorieën, maar de voor de gezonde voeding noodzakelijke zouten, aminozuren, vitaminen en mineralen ontbreken erin. Alcohol kan dan ook niet worden gebruikt voor de opbouw van weefsels (groei) of voor het leveren van spierarbeid. De bij de verbranding (oxydatie) van de alcohol gevormde verbindingen, vooral vetten die indirect uit alcohol worden gevormd, worden wel in het lichaam opgeslagen in tegenstelling tot alcohol zelf, dat niet opgeslagen kan worden. De verbranding van alcohol in de lever heeft voorrang boven de omzetting van andere voedingscomponeneten. Dit is de reden dat alcohol de stofwisseling verstoort. Vooral de verbranding van vetten wordt tijdelijk sterk vermindert, waardoor mede een verhoging van het lichaamsgewicht kan optreden. Wordt een belangrijk deel van de (normale) voeding vervangen door een hoeveelheid alcohol, dan kan op den duur de gezondheidstoestand van het lichaam sterk verslechteren.

De alcoholafbrekende functie van de lever is beperkt tot ongeveer 0,15 promille per uur. De overige hoeveelheid alcohol in het bloed gaat via de holle ader naar het hart. De rechterkamer van het hart pompt dit bloed naar de longen. In de longen vindt er een afscheiding plaats van vluchtige bestanddelen uit het bloed (dus ook alcoholdamp) en wordt zuurstof in het bloed opgenomen.

De uitgeademde lucht bevat dus een hoeveelheid alcoholdamp. De hoeveelheid alcoholdamp is daarbij afhankelijk van de alcoholconcentratie in het bloed. De vanuit het bloed afgescheiden hoeveelheid alcohol (in vloeibare vorm) in de longen (naar dampvorm) is zeer gering. Slechts ongeveer 5% van de in het bloed aanwezige alcohol wordt in de adem, urine en door transpiratie uitgescheiden.

Vanuit de longen stroomt het bloed weer naar de linkerzijde van het hart en wordt zuurstofrijk bloed in de slagader gepompt. Vanuit de slagaderen vindt er een verdeling plaats over het gehele lichaam en komt de alcohol ook in de hersenen terecht.

Alcohol is een stof die gemengd kan worden met water en in vochthoudende weefsels dus snel wordt opgenomen (en verdund). Het restant alcohol dat in de bloedbaan achterblijft, is afhankelijk van de hoeveelheid lichaamsvocht. Zo hebben vrouwen per kilo lichaamsgewicht minder lichaamsvocht dan mannen (0,5 l/kg tegenover 0,6 l/kg). Daarnaast hebben vrouwen gemiddeld een lager lichaamsgewicht dan mannen, zodat de alcoholconcentratie in het bloed bij vrouwen sneller oploopt. Vrouwen kunnen daarom minder goed tegen alcohol dan mannen.

Afbraak van alcohol

Zoals eerder gezegd vindt de afbraak van alcohol plaats in de lever. De lever heeft slechts een zeer geringe capaciteit. Afhankelijk van lichaamsgewicht en maagvulling is de afbraak gemiddeld 0,15 promille BAG. Deze afbraak wordt ook wel berekend naar het aantal grammen. Per 10 kg lichaamsgewicht kan de mens gemiddeld 1 gram afbreken. Ervan uitgaande dar één consumptie 12,5 ml = 10 gram alcohol bevat, betekent voor een 70 kg wegende persoon dat hij er ongeveer 1 à 1,5 uur  over doet om één consumptie af te breken.